Ο όρος “cult” (καλτ), στην πραγματική του διάσταση, σημαίνει αίρεση. Έτσι μας λένε τα λεξικά κι έτσι χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη αγγλική. Θα το παρατηρήσουμε σε ταινίες που αφορούν τέτοια θέματα, π.χ. θρησκευτικές, αλλά και ταινίες που έχουν να κάνουν με αυτό ακριβώς, αιρετικές ομάδες και κατευθύνσεις, ακόμα και ομάδες σκοπού όπως είναι ένα αθλητικό φαν κλαμπ, ένας σύλλογος που μοιράζονται ίδιες ιδέες, μια σέχτα κλπ. Στην πραγματικότητα είναι αυτό που “ξεφεύγει” από ένα μεγαλύτερο δόγμα. Π.χ. οι μονοθεϊστικές θρησκείες και οι “παρεκκλίνουσες” απόψεις που δημιουργούν αιρετικές ομάδες, οι πολιτικές κατευθύνσεις (Αριστερά, Δεξιά, Κέντρο, Άκρο-), που επίσης δημιουργούν υποομάδες, λόγω της σχετικής διαφυγής τους από ένα κεντρικό δόγμα.
Η λέξη προερχόμενη από το λατινικό cultus μας παραπέμπει και ευθέως στην γνωστή “κουλτούρα”, όπως έχουμε συνηθίσει να λέμε κάτι το κλασικό, το “έτσι το έχουμε μάθει”, σημαίνει καλλιέργεια, τρόπο ζωής κλπ. ανάλογα. Είναι μάλιστα πολιτιστικό υποσύνολο, ενώ στα λεξικά έχει και συνώνυμη την Παιδεία.
Όλα αυτά (δεν) λειτούργησαν με τον ίδιο τρόπο στη μουσική και στον κινηματογράφο, αφού cult θεωρούνται κυρίως “χαμένες” δημιουργίες, “υποβαθμισμένες” λόγω περιεχομένου δημιουργίες, κάποιες που είχαν για ήρωές τους μοναδικές φυσιογνωμίες που όπως εμφανίστηκαν έτσι εξαφανίστηκαν, δημιουργίες που είχαν κάτι υπερβολικό ή εξεζητημένο στην άποψή τους αλλά σίγουρα ήταν μακριά από το αποδεκτά και ποσοστιαία φυσιολογικό (και κοινωνικά ακόμα).
Οι “καλτιές” όμως έχουν πάντα εκπρόσωπο ή και εκπροσώπους, αλλά κυρίως έχουν φανατικούς θαυμαστές και μάλιστα ανεξάρτητα από τα προηγούμενα που αναφέρουμε στην πάνω παράγραφο. Πλέον αναφέρονται για το μέγεθος μιας επιτυχίας που είχαν κάνει απρόσμενα, για τον στίχο που ήταν “τραβηγμένος” από τα μαλλιά, για πρόσωπα και “καλλιτέχνες” που χάθηκαν όπως εμφανίστηκαν, αλλά και κάποιους που πραγματικά έγραψαν ιστορία στη μουσική και αντιπροσώπευσαν με όσα δημιούργησαν μεγάλο μερίδιο κόσμου. Ας δούμε κάποια παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων, πολύ σημαντικών στη διεθνή ροκ μουσική σκηνή!
Οι King Crimson είναι ένα αγγλικό progressive rock συγκρότημα που σχηματίστηκε στο Λονδίνο το 1968 από τους Robert Fripp , Michael Giles , Greg Lake , Ian McDonald και Peter Sinfield. Ο κιθαρίστας και αρχηγός Fripp παρέμεινε το μόνο σταθερό μέλος σε όλη τη μακρά ιστορία του συγκροτήματος. Το συγκρότημα άντλησε έμπνευση από μια μεγάλη ποικιλία μουσικής, ενσωματώνοντας στοιχεία κλασικής, τζαζ, φολκ, heavy metal, gamelan, blues, industrial, ηλεκτρονικής και πειραματικής μουσικής. Άσκησαν επίσης ισχυρή επιρροή στο κίνημα progressive rock των αρχών της δεκαετίας του 1970, συμπεριλαμβανομένων σύγχρονων όπως οι Yes και οι Genesis, και συνεχίζουν να εμπνέουν τις επόμενες γενιές καλλιτεχνών σε πολλά είδη. Το συγκρότημα έχει κερδίσει ένα μεγάλο cult κοινό, ειδικά στον 21ο αιώνα. Το ντεμπούτο άλμπουμ του συγκροτήματος, “In the Court of the Crimson King” (1969), που περιέχει το γνωστό “Epitaph”, παραμένει η πιο εμπορικά επιτυχημένη και επιδραστική κυκλοφορία τους.
Οι The Velvet Underground ήταν ροκ συγκρότημα από την Νέα Υόρκη. Αν και δεν γνώρισε ιδιαίτερη εμπορική επιτυχία, θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά συγκροτήματα της εποχής του. Τη μεγάλη τους εποχή τη γνώρισαν όταν μάνατζερ του συγκροτήματος ανέλαβε ο Άντι Γουόρχολ το 1965. Στο πρώτο τους άλμπουμ “The Velvet Underground & Nico” (1967) είχαν μαζί τους τη Γερμανίδα τραγουδίστρια Nico, όπως πρότεινε τότε ο Γουόρχολ. Μετά η Nico ακολούθησε δική της καριέρα. Οι Velvet Underground θεωρούνται ένα από τα πιο επιδραστικά συγκροτήματα στην ιστορία της ροκ μουσικής. Το 1996 εισήχθησαν στο Rock and Roll Hall of Fame.
Έχοντας διαμορφώσει ένα αμιγώς προσωπικό ιδίωμα, αντλεί υλικό από ένα ευρύ φάσμα μουσικών ειδών, από τα μπλουζ, τη γκόσπελ και την τζαζ μέχρι το μουσικό θέατρο και την οπερέτα, χωρίς να είναι δυνατό να καταταχθεί σαφώς σε μια συγκεκριμένη μουσική σκηνή. Το πολύπλευρο και αντικονφορμιστικό έργο του περιλαμβάνει επίσης συνθέσεις για το μουσικό θέατρο και τον κινηματογράφο, ενώ έχει ασχοληθεί με την ηθοποιία αναλαμβάνοντας κυρίως μικρούς ρόλους. Η θεματολογία των τραγουδιών του κυριαρχείται από ατμοσφαιρικές περιγραφές περιθωριακών και γκροτέσκ χαρακτήρων, αλλόκοτες ιστορίες, αλλά και ρομαντικές αφηγήσεις δοσμένες συνήθως στη μορφή μιας συμβατικής μπαλάντας. Διακρίνεται για την ιδιόρρυθμη και ευέλικτη φωνή του.
Οι Eloy είναι γερμανικό progressive rock συγκρότημα, το οποίο δημιουργήθηκε το 1969 στο Ανόβερο και θεωρείται ένας από τους κύριους εκπροσώπους της πατρίδας του για το συγκεκριμένο μουσικό είδος. Η μουσική τους παρουσίαζε στοιχεία space rock στα πρώτα τους άλμπουμ, με ιδιαίτερη έμφαση στα πλήκτρα και το συνθεσάιζερ, ενώ ο ήχος τους ήταν ιδιαίτερα επηρεασμένος από συγκροτήματα όπως οι Pink Floyd, King Crimson, Yes και Moody Blues. Στη συνέχεια της καριέρας τους υιοθέτησαν ένα ύφος ατμοσφαιρικού, συμφωνικού progressive rock. Το συγκρότημα πήρε το όνομα του από την ομώνυμη φυλή μεταλλαγμένων στο μυθιστόρημα με τίτλο “Η Μηχανή του Χρόνου“ του Χ. Τζ. Γουέλς, όπου περιγράφεται η κατάσταση της ανθρωπότητας 800.000 χρόνια αργότερα.
΄Eγινε σημαίνουσα συνιστώσα του πανκ κινήματος της Νέας Υόρκης με τον πρώτο της δίσκο, Horses (1975). Την αποκάλεσαν «νονά του πανκ» καθώς συνδύασε το στυλ της μπiτ ποίησης με το garage rock. Οι αναφορές της εισήγαγαν την γαλλική ποίηση του 19ου αιώνα στους Αμερικανούς έφηβους, ενώ η τολμηρή γλώσσα της αψήφησε την εποχή της ντίσκο. Η Σμιθ είναι περισσότερο γνωστή για το τραγούδι της “Because the Night”, το οποίο έγραψε μαζί με τον Μπρους Σπρίνγκστιν και έφθασε στο no 13 του Billboard Hot 100. Το 2005 η Patti Smith επονομάστηκε τιμητικά Διοικητής του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων από τον Γάλλο υπουργό Πολιτισμού και το 2007 πήρε τη θέση της στο Rock and Roll Hall of Fame.
Οι παραπάνω καταγραφές αφορούν σε κορυφαίες περιπτώσεις, αλλά είναι Cult. Το ίδιο θα έλεγε κανείς για τους Beatles, Rolling Stones κλπ. Ωστόσο διαφέρουν σημαντικά οι ιστορίες των παραπάνω και μάλιστα λείπουν σε αυτό το μικρό αφιέρωμα ονόματα όπως οι Syd Barett, Cream, Iggy Pop, David Bowie και πολλοί πολλοί άλλοι. Αλλά για όλους υπάρχει χώρος στην αρθρογραφία, εν καιρώ…