Ο Βέντραν Σμαΐλοβιτς, ευρέως γνωστός ως ο «τσελίστας του Σεράγεβο», έπαιζε το τσέλο του στους δρόμους της πολιορκημένης πόλης ξεκινώντας από την 28η Μαΐου 1992. Ερμήνευσε το Adagio σε Σολ ελάσσονα του Αλμπινόνι για 22 συνεχόμενες ημέρες προς τιμήν των θυμάτων μιας θανατηφόρας επίθεσης με όλμο σε αρτοποιείο. Συνέχισε να παίζει σε κηδείες και σε ερειπωμένα κτίρια μέχρι που έφυγε από την πόλη τον Δεκέμβριο του 1993.
Στις 27 Μαΐου 1992, μια οβίδα όλμου εξερράγη σε μια αγορά στο κέντρο του Σαράγεβο και σε μια ουρά για τους άστεγους, σκοτώνοντας 22 πολίτες και τραυματίζοντας πάνω από εκατό. Την επόμενη μέρα, ο Σμαΐλοβιτς – ο κύριος τσελίστας της Όπερας του Σαράγεβο – ντυμένος με επίσημη ενδυμασία συναυλίας, έφερε μια καρέκλα στον φρέσκο κρατήρα της βόμβας και έπαιξε για 22 ημέρες. Κάθε μέρα τιμούσαν έναν από τους 22 ανθρώπους που είχαν πεθάνει στη σφαγή.
Πέρα από την αρχική 22ήμερη τελετή απονομής φόρου τιμής, ο Σμαΐλοβιτς συνέχισε να εμφανίζεται δημόσια στην πολιορκημένη πόλη υπό τη συνεχή απειλή πυρών ελεύθερων σκοπευτών και πυροβολικού. Έγινε παγκόσμιο σύμβολο ειρήνης και πολιτιστικής αντίστασης, παίζοντας σε νεκροταφεία, βομβαρδισμένα κτίρια και κηδείες πριν τελικά εγκαταλείψει τη Βοσνία τον Δεκέμβριο του 1993. Η ιστορία ανδρείας του ενέπνευσε στη συνέχεια πολυάριθμα μουσικά αφιερώματα, ντοκιμαντέρ και το μυθιστόρημα του 2008 «Ο τσελίστας του Σεράγεβο» του Στίβεν Γκάλογουεϊ.
Η ιστορία του έργου: Αποδίδεται στον Ιταλό συνθέτη του μπαρόκ Τομάζο Αλμπινόνι, αλλά στην πραγματικότητα ανασυντέθηκε από τον μουσικολόγο Ρέμο Τζατζότο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βασισμένο σε ένα μικρό κομμάτι χειρογράφου που βρέθηκε στα ερείπια της κατεστραμμένης βιβλιοθήκης της Δρέσδης.- Ο συμβολισμός: Η επιλογή του κομματιού είχε βαθύ νόημα. Όπως το Αντάτζιο γεννήθηκε ξανά μέσα από τις στάχτες ενός ισοπεδωμένου κτιρίου, έτσι και ο Σμαΐλοβιτς έπαιζε με την ελπίδα ότι η κουλτούρα και η ανθρωπιά του Σεράγεβο θα αναγεννιούνταν από τα ερείπια.
- Η επίδραση: Η μελαγχολική, αργή και συγκινητική μελωδία του Αντάτζιο έγινε ο ανεπίσημος ύμνος της πολιορκημένης πόλης, προσφέροντας λίγα λεπτά γαλήνης στους πολίτες που έτρεχαν να προστατευτούν από τους ελεύθερους σκοπευτές.
- Κλασικό ρεπερτόριο: Έπαιζε αποσπάσματα από σουίτες για τσέλο του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, προσπαθώντας να διατηρήσει ζωντανή την κλασική ευρωπαϊκή παράδοση στους δρόμους.
- Παραδοσιακά Σεβνταλίνκα (Sevdalinka): Πρόκειται για τις παραδοσιακές, μελαγχολικές ερωτικές μπαλάντες της Βοσνίας. Ο Σμαΐλοβιτς ενσωμάτωνε τέτοιες τοπικές μελωδίες για να ενισχύσει το αίσθημα ταυτότητας και ενότητας των συμπολιτών του.
- Νεκρώσιμες ακολουθίες: Έπαιζε συχνά θρησκευτικά κομμάτια και αυτοσχεδιασμούς σε κηδείες, οι οποίες γίνονταν κρυφά και βιαστικά κατά τη διάρκεια της νύχτας για να αποφευχθούν τα εχθρικά πυρά.
Κυρίως σε βομβαρδισμένα κτίρια, εκτός από το σημείο της σφαγής του φούρνου. Έπαιζε συχνά μέσα στα συντρίμμια της Εθνικής και Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (Vijećnica), η οποία είχε καεί ολοσχερώς από τους βομβαρδισμούς, καταστρέφοντας εκατομμύρια βιβλία.
Πηγή: worldtribune.org